Hồ Chí Minh với vấn đề giáo dục gia đình

Điểm báo

          Trong lịch sử, hiếm có một gia đình Việt Nam nào như gia đình Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đến thế hệ của Bác, Bác không có vợ, không có con. Mặc dù Bác không lập gia đình, không có vợ, con nhưng mỗi gia đình Việt Nam như có Bác, có hình Bác. Cả dân tộc Việt Nam đi theo con đường Người đã chọn, học tập và làm theo lời Người dạy. Gia đình của Người sống mãi cùng gia đình Việt Nam, trường tồn cùng sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.

          Hồ Chí Minh rất quí trọng tình cảm gia đình và đây chính là cội nguồn, là cơ sở bền vững của lòng yêu nước, thương dân trong người. Ở Hồ Chí Minh, những tình cảm lớn, dù sâu sắc, mênh mông đến dâu cũng không che khuất được những tình cảm riêng tư, tình cảm gia đình. Người nói: chúng ta, ai cũng muốn có một gia đình ấm cúng. Người cách mạng là người giàu tình cảm, mà chính vì giàu tình cảm thì mới làm cách mạng, càng làm cách mạng lại càng quí trọng cuộc sống gia đình.

          Hồ Chí Minh rất quan tâm đến giáo dục gia đình, theo Người: Nhiều gia đình cộng lại mới thành xã hội, gia đình tốt thì xã hội mới tốt, xã hội tốt thì gia đình càng tốt. Hạt nhân của xã hội là gia đình, Những chuẩn mực giá trị tốt đẹp như lòng yêu nước, yêu quê hương, yêu thương đùm bọc lẫn nhau, thủy chung, hiếu nghĩa, hiếu học, cần cù, sáng tạo trong lao động, bất khuất, kiên cường  vượt qua mọi khó khăn, thử thách … được hình thành, phát triển và gìn giữ, vun đắp, phát huy từ mỗi gia đình Việt Nam. Thông qua giáo dục gia đình, thế hệ trẻ được tiếp thu những tinh hoa văn hóa tốt đẹp, hình thành nhân cách, lối ứng xử … Muốn có một xã hội phát triển lành mạnh thì trước hết từng gia đình phải phát triển lành mạnh, bền vững. Gia đình là tế bào của xã hội, nơi con người được sinh ra và lớn lên, nơi trẻ được thương yêu, chăm lo về thể chất, trí tuệ, đạo đức. Gia đình không chỉ là “tế bào” tự nhiên mà còn là một đơn vị kinh tế của xã hội. Không có gia đình tái tạo ra con người để xây dựng xã hội thì xã hội cũng không thể tồn tại và phát triển được. Theo Người, mỗi con người Việt Nam chỉ có thể được trang bị những phẩm chất tốt đẹp nếu có một môi trường xã hội tốt đẹp. Môi trường đó trước hết là từ mỗi gia đình, mỗi tế bào của xã hội. Các gia đình phải có trách nhiệm nuôi dưỡng và giáo dục con cái, cung cấp cho xã hội những công dân hữu ích. Cùng với nhà trường, gia đình tham gia tích cực nhiệm vụ “dạy người, dạy chữ”, tạo ra lực lượng lao động tương lai có chất lượng cao. Người nhấn mạnh, gia đình là nơi tiếp thu, giữ gìn và lưu truyền các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc. Gia đình là yếu tố dầu tiên và cơ bản của quá trình giáo dục. Trong mỗi gia đình, thông qua các câu chuyện cổ tích, qua các câu ca dao, tục ngữ, ông bà, cha, mẹ là những người thầy đầu tiên dạy dỗ, nuôi dưỡng tâm hồn, phát triển tư duy và từng bước giáo dục hình thành nhân cách, lối sống và nhân sinh quan cho mỗi con người. Thông qua lao động, qua việc xử lý các mối quan hệ hằng ngày, gia đình đã truyền thụ cho con trẻ những nét đẹp của truyền thống gia đình, dòng họ, truyền thống văn hóa dân tộc. Từ đó, mỗi cá nhân hình thành và bồi dưỡng tinh thần yêu nước, lòng tự hào dân tộc, tính cộng đồng, lòng nhân ái bao dung, tinh thần tự lực tự cường, anh hùng trong chiến đấu, chăm chỉ cần cù trong lao động sản xuất.

          Hồ Chí Minh cho rằng, giáo dục gia đình không chỉ bó hẹp trong phạm vi từng gia đình riêng lẻ mà còn mở rộng và lan tỏa tác dụng ra làng xã và toàn xã hội; phải chăm lo đến cả con cái những gia đình khác trong đại gia đình của dân tộc. Theo đó thì gia đình rộng rãi hơn, tốt đẹp hơn. Đã là đại gia đình thì sự săn sóc, dạy dỗ cũng không chỉ nhằm làm cho con cháu riêng mình khỏe và ngoan, mà phải cố gắng cho tất cả con cháu trong đại gia đình ngoan và khỏe. Chính Người đã nêu một tấm gương mẫu mực cho các bậc cha mẹ và người lớn về sự quan tâm chăm sóc trẻ thơ, mang lại cho trẻ em hạnh phúc được sống cùng cha mẹ, được hưởng quyền dân chủ, được vui chơi và học hành tiến bộ. Người rất coi trọng việc giáo dục cho trẻ em biết kính yêu thầy cô và giúp đỡ cha mẹ. Người đã dành nhiều thời gian và tình cảm cho thiếu niên, nhi đồng. Người căn dặn các em nên rèn luyện đức tính thật thà và dũng cảm; ở trường thì kính thầy, yêu bạn, đoàn kết với nhau; ở nhà thì biết vâng lời và giúp đỡ cha mẹ; ở xã hội thì tùy sức mình mà tham gia những việc có ích lợi chung.

          Có thể khẳng định rằng, gia đình là tế bào của xã hội, là nơi đặt nền móng đầu tiên trong việc hình thành nhân cách con người. Những chuẩn mực giá trị tốt đẹp của gia đình được tiếp nhận, phát triển góp phần xây dựng, tô thắm, làm rạng rỡ thêm bản sắc văn hóa dân tộc. Vì thế, giáo dục gia đình có vai trò rất quan trọng đến sự phát triển bền vững của xã hội. Đúng như Hồ Chí Minh khẳng định: “giáo dục trong nhà trường chỉ là một phần, còn cần có sự giáo dục ngoài xã hội, trong gia đình để việc giáo dục trong nhà trường được tốt hơn”. Thấm nhuần những lời dạy của Người về tầm quan trọng của gia đình và giáo dục gia đình, Đảng ta đã xác định: No ấm, tiến bộ, hạnh phúc là những điều kiện cơ bản, quan trọng để gia đình phát triển lành mạnh, là môi trường trực tiếp giáo dục nếp sống và hình thành nhân cách, góp phần chăm lo xây dựng con người Việt Nam giàu lòng yêu nước, có ý thức làm chủ, trách nhiệm công dân, có tri thức, sức khỏe, lao động giỏi, sống có văn hóa, nghĩa tình, có tinh thần quốc tế chân chính, tạo nên các thế hệ sau có chất lượng cả về thể chất lẫn tình thần, góp phân đắc lực vào chiến lược phát triển nguồn nhân lực con người có chất lượng cao, đáp ứng yêu cầu phát triển đất nước.

Văn Khuyến